Mücbir sebep (force majeure), tarafların elinde olmayan ve önceden öngörülemeyen olaylardır. Örneğin: savaş, pandemi, limanların kapanması gibi.

  • Eğer yat sahibi (kiraya veren) yatı teslim edemezse, bu tür durumlarda sorumluluğu ortadan kalkabilir.
  • Aynı şekilde, kiralayan kişi yatı kullanamayacak duruma düşerse (örneğin sokağa çıkma yasağı), onun da ödeme zorunluluğu ortadan kalkabilir.

Uluslararası sözleşmelerde bu konular çok ayrıntılı yazılır. Türk hukukunda ise bu tür durumlar genel kurallara göre değerlendirilir.

Böyle durumlarda her iki taraf da bazı haklardan veya sorumluluklardan kurtulabilir ama bu tamamen olayın ne olduğuna ve sözleşmede nelerin yazılı olduğuna bağlıdır.

Yat satım sözleşmesinde gizli ayıp nedeniyle sorumluluk, alıcının profesyonel olması hâlinde de devam eder mi?

Profesyonel bir alıcı yat aldığında gizli bir ayıptan dolayı satıcı yine de sorumlu olmaya devam eder. Alıcının işi yatlarla ilgili olsa bile (örneğin bir marina ya da charter firması), satıcı gizli kusurlardan sorumludur. Ama profesyonel alıcıdan daha dikkatli ve hızlı davranması beklenir. Yani yatta bir sorun varsa, bunu hemen fark edip satıcıya bildirmesi gerekir.

Ancak bazı kusurlar öyle gizlidir ki hemen fark edilmez. Satıcı da bu kusuru biliyor ama söylemiyorsa, alıcı profesyonel bile olsa satıcı yine sorumludur.

Profesyonel alıcı olmanız satıcıyı tamamen sorumluluktan kurtarmaz. Satıcı, gizli ayıpları saklamışsa hâlâ sorumludur.

Yat yapımı gecikirse ve ceza ödenmesi gerekiyorsa, bu ceza ne kadar olmalı? Aşırı zorluk olursa ne olur?


Yat yapımı zamanında tamamlanmazsa, sözleşmede yazılı olan “gecikme cezası” devreye girer. Ama bu ceza çok yüksekse, mahkeme bu miktarı azaltabilir. Yani “ne olursa olsun bu ceza ödenecek” denilse bile, hâkim gene de indirime gidebilir.

Ayrıca, yüklenici yani yatı yapan kişi çok zor duruma düşerse (örneğin malzeme fiyatları aşırı artarsa veya tedarik zinciri çökerse), bu durumu mahkemeye anlatıp sözleşmenin şartlarının değiştirilmesini isteyebilir.

Ceza çok yüksekse mahkeme indirebilir. Ayrıca yat yapımı çok zorlaşmışsa (maliyet patlamışsa vs.) sözleşme şartları değiştirilebilir veya işten dönülebilir.