Miras hukuku, insanların ölümlerinden sonra malları üzerinde yapmak istedikleri ölüme bağlı tasarrufları ve ölümleri halinde, gaipliğine karar verilmesinden sonra veya ölüm karinesinin varlığı halinde mirasa konu mallarının (tereke) yasal mirasçılar ve diğer mirasçılar arasında ne şekilde paylaştırılacağını, borçlarının nasıl ve hangi sırayla ödeneceğini inceleyen bir özel hukuk dalıdır. Miras hukuku kara Avrupası hukuk düzeninde medeni kanunlarda düzenlenir. Miras bırakandan kalan malların (tereke/mamelek) devrine ilişkin veraset işlemleri kimi ülkelerde mahkeme kararıyla, kimi ülkelerde de noterliklerde oluşturulan nüfus kayıt sistemleri üzerinden belgelendirilmektedir. Miras Hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların konusu genel anlamda aşağıdaki gibidir:

  • Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi
  • Mirasın Reddedilmesi
  • Aile Konutu Üzerinde Tasarruf ve Eşin Hakları
  • Mirasın Paylaşımı ve Ortaklığın Giderilmesi
  • Saklı Pay İhlalleri ve Tenkis Davaları
  • Vasiyetnamenin İptali veya Geçersizliği
  • Mirasın Geçerli Olmayan İşlemlerle Devredilmesi (Muris Muvazaası)

Bilindiği üzere miras hukuku ülkemizde oldukça çok gündeme gelen bir hukuk dalıdır. Altsoy- üstsoy arasında, kardeşler veya akrabalar arasında yaşanan anlaşmazlıklar, muvazaalı işlemler, hak gaspı gibi durumlar sıkça yaşandığından Mahkemelerimizin gündeminde mirasa dair anlaşmazlıklar fazlaca yer edinmektedir. Hal böyleyken yargının bir ayağı olan avukatlık meslek grubu da bu süreçte baskın rol oynamaktadır. Miras hukukunda avukatın rolü oldukça önemlidir çünkü miras işlemleri hem duygusal açıdan hassas olabilir hem de hukuki açıdan karmaşık süreçler içerebilir. İşte miras hukukunda avukatın başlıca rolleri:

1. Mirasçılık ve Tereke Tespiti

  • Tereke (miras bırakanın mal varlığı) kapsamındaki mal, hak ve borçların tespit edilmesinde yardımcı olur.
  • Avukat, mirasçılık belgesinin (veraset ilamı) alınması sürecinde müvekkiline rehberlik eder.

2. Mirasın Reddi veya Kabulü

  • Avukat, müvekkiline mirası reddetme süresi (3 ay) içinde rehberlik eder.
  • Mirasın hükmen reddi veya gerçek reddi konusunda dava açabilir.
  • Mirasın borçlarla birlikte geçeceği durumlarda ret tavsiyesi verebilir.

3.Miras Paylaşımı ve Taksim

  • Taksim sözleşmesi düzenleyerek hukuki geçerliliğini sağlar.
  • Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açar.
  • Mirasçılar arasında mal paylaşımı sırasında adil bir taksimin yapılması için danışmanlık ve arabuluculuk yapar.

4. Miras Davaları Takibi

  • Tenkis davası (zorunlu pay sahiplerinin saklı paylarına tecavüz varsa)
  • İptal davası (vasiyetnamenin ya da bağışların iptali gibi)
  • Mirasın gerçek dışı gösterilmesi veya miras kaçırma iddiaları
  • Vasiyetnamenin açılması, yorumlanması ve iptali süreçleri